Бэс ыйын 12 күнэ – Россия күнэ. Бу бэлиэ күҥҥэ Таатта улууһун Чөркөөҕөр П.А.Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннас музейыгар Георгий Никонов «Пути великих свершений» бырайыагар олоҕуран «Дойти до края. Сибирский континент» диэн документальнай киинэ сүрэхтэниитэ ыытылынна.
СӨ Ил Дархана Айсен Николаев өйөбүлүнэн, Саха автономията төрүттэммитэ 100 сылыгар анаан Таатта сиригэр ВГТРК кыттыылаах документальнай киинэ оҥоһуллан, таҥыллан таҕыста. Киинэ былыргы айанньыттар аартыктары тэлбит суолларынан уһулунна, Саха сирин куйаас сайына уонна тоһуттар тымныылаах кыһына көрдөрүллэр.
Киинэ Семен Дежнев саҥа сири арыйыытын көрдөрөр, кэпсиир, ол тула эргийэр. 20 сыл устата айан аартыктарын тутуһан, Дежнев тоҕойу арыйыытын билиҥҥи этнографтар, кыраайы үөрэтээччилэр кэпсииллэрэ киинэ ис хоһоонун байытар.
Тааттаҕа документальнай киинэни сайын уонна кыһын кэлэн устубуттара. Таатта дьоно-сэргэтэ маассабай устууга кыттыбыттара. Иистэнньэҥ Изабелла Элякова «Ааллаах Үүн таһаҕасчыттарын таҥаһын» киинэҕэ көрдөрөн, омук быһыытынан ураты буоларбытын, тымныы континеҥҥа олорорбутун, аска-үөлгэ эрэ буолбакка, таҥаска-сапка ураты ирдэбили туруорар тыйыс айылҕабытын итэҕэтэр.
Документальнай киинэни көрөн баран дьон бэйэтин санаатын этэн, хардарыта кэпсэтии таҕыста. Сорохтор киинэ кадрыгар хабыллан бэйэлэрин көрөн үөрдүлэр.
«Бу 52 мүнүүтэлээх документальнай киинэҕэ үгүс элбэх матырыйаал хомуллубута, уһуллубута, ити эрээри улахан аҥара киирбэккэ хаалла«, — диир бырайыак ааптара Георгий Никонов. Кэлэр өттүгэр үп-харчы көһүннэҕинэ, өссө да Саха сирин кэпсиир, көрдөрөр документальнай киинэлэр чочуллан тахсаллара күүтүллэр.
Билигин бу документальнай киинэни аан дойду көрөр «Моя планета», дойду иһинээҕи «Культура» уонна «История» ханаалларга көстөрө былааннанар. Маны тэҥэ оскуола үөрэҕин бырагырааматыгар киллэриллэн биэриэҕэ, диэн этилиннэ.
Билигин Судаарыстыбаннас музейыгар Георгий Никонов «Пути великих свершений» бырайыагынан «Саха сирэ – Уһук Илин — Россия тирэҕэ» экспозиция турар. Бу бырайыак бастатан туран историяны кэпсиир, үйэтитэр музей үлэтигэр олус туһалаах. Бу күн «Саха музейа» ГБУ директора Николай Бугаев ыыппыт Махтал суругун Г.Д.Никоновка үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттарылынна.
Документальнай киинэ өрөспүүбүлүкэтээҕи «Иис, уус, ас фест» этнографическай фестиваль чэрчитинэн буолла.
Светлана Халгаева
Источник: ulusmedia
